Waarom een cao-vergelijking je zzp-tarief kan onderschatten
Gepubliceerd 2026-06-18 · Door Zyfer
- Een cao als basis voor zzp-tarieven lijkt eerlijk, maar vergeet vaak cruciale verschillen tussen loondienst en ondernemerschap
- De Fair Pay-discussie in de AV-sector toont aan hoe onderliggende aannames je tarief sterk kunnen beïnvloeden
- Zzp'ers lopen risico's en kosten die in cao-vergelijkingen vaak onderbelicht blijven
who applies
beide
Dit onderwerp is relevant voor zzp'ers die hun tarief moeten bepalen of onderhandelen, én voor opdrachtgevers die eerlijke tarieven willen hanteren en cao-vergelijkingen gebruiken als referentiekader.
action steps
- Maak een compleet overzicht van al je ondernemerskosten: niet alleen zichtbare kosten zoals verzekeringen en pensioenopbouw, maar ook acquisitie, administratie, vakantiedagen, ziektedagen en onbetaalde uren
- Bereken je effectieve uurtarief realistisch: tel alle werkbare uren per jaar (rekening houdend met vakantie, ziekte, acquisitie en administratie) en deel je gewenste jaarinkomen plus alle kosten door dit aantal
- Vraag bij cao-vergelijkingen altijd naar de onderliggende aannames: welke opslagen zijn toegepast, welke kosten zijn meegenomen, en welke risico's zijn verdisconteerd
- Documenteer de onderbouwing van je tarief zodat je in gesprekken met opdrachtgevers helder kunt uitleggen waarom je tarief verschilt van een cao-salaris
- Sluit je aan bij brancheorganisaties of netwerken waar kennis over realistische tariefberekeningen wordt gedeeld
- Wees alert op Fair Pay-initiatieven in jouw sector en participeer actief in de discussie om te voorkomen dat vertekende vergelijkingen de norm worden
what happened
In de discussie over eerlijke tarieven voor zzp'ers wordt steeds vaker een cao gebruikt als uitgangspunt. Het idee klinkt logisch: als een werknemer in loondienst een bepaald salaris krijgt volgens de cao, zou een zzp'er voor vergelijkbaar werk toch een vergelijkbaar tarief moeten ontvangen? Maar volgens arbeidsmarktexpert Wilmar Dik gaat het bij deze redenering regelmatig mis. De recente Fair Pay-discussie in de audiovisuele sector illustreert dit probleem. Wanneer opdrachtgevers of brancheorganisaties zzp-tarieven willen afleiden van cao-lonen, blijken de onderliggende aannames bepalend voor het eindresultaat. Het probleem: de fundamentele verschillen tussen werken in loondienst en zelfstandig ondernemerschap worden vaak onvoldoende meegewogen. Daardoor ontstaat een vertekend beeld dat zzp-tarieven te laag kan inschatten. Het gaat niet alleen om een technische rekensom. Achter de vergelijking tussen cao en zzp-tarief schuilen keuzes over welke kosten, risico's en verantwoordelijkheden meetellen. Als die aannames niet kloppen of onvolledig zijn, kan een op het oog 'eerlijk' tarief in de praktijk onhoudbaar blijken voor zelfstandige professionals.
what it means
- Een cao-vergelijking kan je tarief systematisch onderschatten als niet alle ondernemerskosten en risico's worden meegenomen
- Opdrachtgevers die uitgaan van te simpele cao-vergelijkingen kunnen onbedoeld onrealistische tariefverwachtingen creëren
- De aannames achter tariefberekeningen zijn minstens zo belangrijk als de berekening zelf - vraag altijd naar de onderbouwing
- In sectoren met Fair Pay-initiatieven kunnen vertekende cao-vergelijkingen de norm worden, waardoor marktconforme tarieven onder druk komen
- Zzp'ers die hun tarief niet goed kunnen onderbouwen lopen het risico in discussies over 'eerlijkheid' het onderspit te delven
Veelgestelde vragen
Waarom kan ik mijn zzp-tarief niet gewoon baseren op een cao-salaris?
Een cao-salaris dekt alleen het brutoloon van een werknemer. Als zzp'er heb je daarbovenop te maken met werkgeverslasten die je zelf moet betalen (zoals pensioenpremie, vakantiegeld, ziektekostenverzekering), onbetaalde uren (acquisitie, administratie, opleiding), ondernemersrisico's (geen werk = geen inkomen), en bedrijfskosten. Als je die niet meeneemt, reken je jezelf tekort.
Wat zijn de belangrijkste verschillen tussen loondienst en zzp die vaak vergeten worden?
Naast de bekende zaken zoals vakantiegeld en pensioen worden vaak vergeten: doorbetaling bij ziekte, ontslagbescherming, betaalde opleidingstijd, betaalde reistijd, vaste werkzekerheid, bedrijfsmiddelen die de werkgever verstrekt, en het feit dat niet alle uren die je als zzp'er werkt ook betaald worden (denk aan acquisitie en administratie).
Hoe ga ik om met een opdrachtgever die vindt dat mijn tarief te hoog is vergeleken met de cao?
Leg rustig en zakelijk uit welke kosten en risico's je als ondernemer draagt die een werknemer niet heeft. Maak dit concreet met een berekening waarin je laat zien hoe je tot je tarief komt. Vraag ook naar de aannames achter hun cao-vergelijking: vaak blijkt dat die onvolledig is. Focus op de waarde die je levert, niet alleen op de prijs.
Zijn er sectoren waar cao-vergelijkingen voor zzp-tarieven wel goed werken?
Cao-vergelijkingen kunnen een startpunt zijn, maar alleen als alle relevante opslagen en correcties zorgvuldig worden toegepast. In sectoren met sterke Fair Pay-initiatieven en goede brancheorganisaties (die input leveren over realistische berekeningen) kunnen cao-gebaseerde tariefadviezen bruikbaar zijn. Maar ook dan moet je als zzp'er kritisch blijven en checken of de berekening klopt voor jouw situatie.
Wat moet ik doen als in mijn sector een Fair Pay-initiatief start met cao-vergelijkingen?
Participeer actief in de discussie en zorg dat de stem van zzp'ers wordt gehoord. Deel kennis over realistische kostenstructuren en wijs op de risico's van te simpele vergelijkingen. Sluit je aan bij brancheorganisaties of zzp-platforms die je belangen kunnen behartigen. Hoe meer professionals zich laten horen, hoe groter de kans dat de uiteindelijke tariefadviezen realistisch zijn.