Handhaving schijnzelfstandigheid verscherpt: wat bedrijven en zzp'ers moeten weten

Gepubliceerd 2026-06-18 · Door Zyfer

• Het juridische en fiscale speelveld rondom de inzet van zzp'ers is sinds 1 januari 2025 ingrijpend veranderd
• Bedrijfsjuristen en HR-afdelingen krijgen te maken met nieuwe regels en strengere handhaving op schijnzelfstandigheid
• Zowel opdrachtgevers als zelfstandigen moeten actie ondernemen om risico's te voorkomen

who applies

beide

Deze ontwikkelingen zijn relevant voor zowel opdrachtgevers (bedrijven die zzp'ers inhuren) als voor zelfstandigen zelf. Opdrachtgevers lopen het risico op naheffingen, boetes en juridische procedures als een arbeidsrelatie achteraf als schijnzelfstandigheid wordt bestempeld. Zzp'ers kunnen te maken krijgen met fiscale consequenties en het verlies van hun zelfstandige status. Beide partijen hebben dus belang bij een correcte invulling van hun samenwerkingsrelatie.

action steps

• Inventariseer alle lopende zzp-samenwerkingen en beoordeel deze aan de hand van actuele criteria voor zelfstandigheid (zoals eigen regie, geen gezagsverhouding, ondernemersrisico)
• Zorg voor duidelijke contracten die de zelfstandige positie ondersteunen: vermijd verplichte werktijden, vaste werkplekken en directe hiërarchische aansturing
• Documenteer de zakelijke relatie zorgvuldig: leg vast hoe opdrachten tot stand komen, hoe wordt gefactureerd en welke vrijheden de zzp'er heeft in de uitvoering
• Overweeg een second opinion of juridische scan van risicovolle samenwerkingsrelaties, vooral bij langdurige opdrachten of zzp'ers die vrijwel fulltime voor één opdrachtgever werken
• Train managers en lijnverantwoordelijken in het herkennen van signalen van schijnzelfstandigheid en de juiste manier van samenwerken met zzp'ers
• Ontwikkel een helder inkoopbeleid voor zzp'ers met duidelijke richtlijnen en goedkeuringsprocessen om risico's vooraf te mitigeren

what happened

De inzet van zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) is al jarenlang een essentieel onderdeel van de Nederlandse bedrijfsvoering. Miljoenen opdrachten worden jaarlijks uitgevoerd door zelfstandige professionals die flexibiliteit en specialistische kennis bieden. Maar het juridische en fiscale landschap rondom deze samenwerkingen is momenteel sterk in beweging. Per 1 januari 2025 is er een belangrijke wijziging doorgevoerd in de regelgeving rondom schijnzelfstandigheid. Waar voorheen nog een zekere mate van onduidelijkheid en terughoudendheid in handhaving bestond, ligt dit onderwerp nu prominent op het bureau van bedrijfsjuristen en HR-professionals. Volgens Zoya Zalmai en Chantal Presilli, partners bij Eversheds Sutherland, markeert deze datum een keerpunt in hoe er wordt omgegaan met de vraag of iemand daadwerkelijk als zelfstandige kan worden ingehuurd of eigenlijk in loondienst zou moeten zijn. De verscherpte aandacht voor schijnzelfstandigheid betekent dat zowel opdrachtgevers als zzp'ers kritischer moeten kijken naar hun samenwerkingsrelaties. De overheid hanteert strengere criteria en voert actiever controles uit, wat directe gevolgen heeft voor de manier waarop bedrijven hun flexibele schil organiseren en hoe zelfstandigen hun diensten aanbieden.

what it means

• Bedrijven moeten hun inhuursystematiek kritisch evalueren en kunnen niet langer volstaan met standaard zzp-contracten zonder gedegen onderbouwing van de zelfstandige status
• Bij controles door de Belastingdienst of inspectiediensten kunnen opdrachtgevers geconfronteerd worden met naheffingen van loonheffingen, premies en mogelijk boetes die terugwerkende kracht hebben
• Zzp'ers die structureel voor één opdrachtgever werken onder omstandigheden die lijken op een dienstverband, lopen het risico dat hun opdrachten worden beëindigd of omgezet naar een arbeidscontract
• HR-afdelingen en inkoopafdeling moeten nauwer samenwerken met juridische afdelingen om compliance te waarborgen bij de inzet van externe professionals
• De administratieve lasten nemen toe doordat elke samenwerkingsrelatie met een zzp'er beter gedocumenteerd en onderbouwd moet worden

Veelgestelde vragen

Wat is precies schijnzelfstandigheid?

Van schijnzelfstandigheid is sprake wanneer iemand formeel als zelfstandige werkt, maar de feitelijke arbeidsrelatie alle kenmerken heeft van een dienstverband. Denk aan situaties waarbij de zzp'er onder gezag werkt, vaste werktijden heeft, geen ondernemersrisico loopt en structureel voor één opdrachtgever werkt alsof hij of zij in loondienst is.

Wat zijn de risico's voor opdrachtgevers bij schijnzelfstandigheid?

Opdrachtgevers kunnen te maken krijgen met naheffingen van loonheffing en sociale premies over de gehele periode van samenwerking, plus boetes en heffingsrente. Daarnaast kan de reputatie schade oplopen en kunnen er juridische procedures volgen. In sommige gevallen moet de zzp'er alsnog in dienst worden genomen met alle arbeidsrechtelijke verplichtingen.

Hoe kan ik als opdrachtgever het risico op schijnzelfstandigheid verkleinen?

Zorg dat de zzp'er daadwerkelijk zelfstandig kan opereren: geef ruimte voor eigen invulling van opdrachten, vermijd vaste werktijden en werkplekken, laat de zzp'er zelf bepalen hoe het werk wordt uitgevoerd, en zorg voor een zakelijke relatie met duidelijke opdrachten en facturen. Documenteer deze zelfstandigheid goed.

Wat veranderde er precies per 1 januari 2025?

Per 1 januari 2025 is de handhaving op schijnzelfstandigheid aangescherpt. Waar voorheen sprake was van een handhavingsmoratorium en terughoudendheid, voeren toezichthouders nu actiever controles uit en worden strengere criteria gehanteerd bij de beoordeling of sprake is van een arbeidsrelatie of echte zelfstandigheid.

Kan ik als zzp'er ook zelf problemen krijgen bij schijnzelfstandigheid?

Ja, ook zzp'ers kunnen gevolgen ondervinden. Je kunt te maken krijgen met fiscale naheffingen, het verlies van aftrekposten voor ondernemers, en het risico dat je opdrachten worden beëindigd. Daarnaast kan je zelfstandige status ter discussie komen te staan, wat gevolgen heeft voor toekomstige opdrachten.